Thời kì xây quá vội, xi măng thiếu, nên chất lượng kém
Số tù binh khác được đưa về trại giam Thanh Liệt (gần Cầu Bươu, Thanh Trì) và trại giam ở phố Lý Nam Đế, Hà Nội. Trước đó, sau khi phát hiện có tù binh Mỹ trốn trại, các lực lượng An ninh và Quân đội của ta trên địa bàn Thủ đô cũng đã được báo động. Cũng chính điều này đã làm đổi thay nhận thức của tù binh Mỹ.
Từ buổi ấy, họ không đả động gì đến Công ước Giơ- ne- vơ. Nếu ai quan tâm, có thể tìm về địa chỉ nêu trên gặp ông Chu Văn Xây, dân tộc Tày, nguyên là cán bộ Quản giáo trại giam tù binh Phi công Mỹ hồi đó, nhà ông ở ngay bản Bó Dường; hoặc gặp người đã từng làm chủ toạ xã Vân Trình thời điểm cuối năm 1972.
Ý định vượt ngục của người tù binh kia đã phát sinh, khi lên câu lạc bộ của khám, tình cờ được xem một tấm bản đồ Việt Nam treo trên tường. Nhà bếp cho bộ đội ta được bố trí sát tường sau của một phòng giam. Để chuẩn bị cho chuyến trốn trại này, người tù binh phi công Mỹ đó đã lấy bánh mì phơi khô trữ dần làm lương thực.
Sau một tháng giam, thấy thị giác tù binh có thể sẽ bị giảm, Ban Quản giáo thưa lên trên, cấp trên ra lệnh làm giàn dây thép ở ngoài sân, lấy lá ngụy trang và thẳng tuột cho tù binh ra tắm nắng. Cuối năm 1972, một số lớn tù binh phi công Mỹ còn được chuyển đến trại giam ở bản Bó Dường, xã Vân Trình, huyện Thạch An, Cao Bằng. Sau vụ Không quân Mỹ tổ chức cướp tù binh Phi công ở Sơn Tây không thành cuối năm 1970, thấy trại giam này không bảo đảm an toàn, cấp trên quyết định chuyển đổi số tù hình sự của bộ Công an về đây, để chuyển tuốt tuột số tù binh phi công Mỹ này về Hỏa Lò.
Ông Chủ tịch xã này từng đích thân dẫn anh em quản giáo vào hang núi cách trại giam khoảng một cây số để chuẩn bị địa điểm dự phòng theo “phương án hai”, nếu thấy trại giam không an toàn, thì chuyển tù binh vào trong hang đá… Cũng theo lời kể của ông Xiêm, một trại giam tù binh phi công Mỹ trong chiến tranh thường được tổ chức với bộ máy gồm các bộ phận: Lãnh đạo trại gồm Trại trưởng, Trại phó (biết tiếng Anh) và Chính trị viên; Bộ phận Tham mưu (biết tiếng Anh) có nhiệm vụ tuyên truyền chính sách của quốc gia ta qua hệ thống truyền thanh của trại và hỏi cung những tù binh mới bị bắt đưa về trại, duyệt lần cuối các thư của tù gửi về gia đình; Hai tổ Quản giáo (biết tiếng Anh) làm nhiệm vụ xúc tiếp trực tiếp với tù binh hàng ngày, tổ chức cho họ thực hành tốt nội quy của trại, giúp họ có nhận thức đúng đắn về chính sách nhân đạo của ta, hiểu rõ cuộc chiến tranh phi nghĩa của chính phủ Mỹ đang tiến hành ở Việt Nam.
Cấp trên còn thông báo cho tuốt các địa phương xung quanh Hà Nội cùng kết hợp truy bắt. Anh ta nhìn thấy con sông Tô Lịch. Hồi đó, tù binh phi công Mỹ được giam cốt tử ở trại giam Sơn Tây. Ngoại giả, ở mỗi trại giam Tù binh còn có một đơn vị bảo vệ và bộ phận cấp dưỡng. Họ rủ nhau vào chùa xem sao, thì phát hiện thấy có người Tây ăn mặc như tù, đang nằm ngủ, liền báo cho công an và dân binh địa phương.
Ông Xiêm cho biết, thời kì đó, chúng ta gọi những tù binh phi công Mỹ này là “tù túng chiến tranh” (criminal of war). Anh ta phán đoán: Trốn được ra ngoài cứ đi xuôi theo dòng sông thì chắc sẽ gặp biển.
Buộc chúng tôi phải chiến đầu bắn trả để tự vệ. Cũng nhà tường gạch, mái ngói cấp bốn, có trần vôi rơm, được cải tạo lại làm nơi nhốt số tù binh phục vụ cho tranh đấu chính trị. Có ba nhà tù xây bằng đá. Các anh không có quyền đòi được hưởng theo công ước Giơ-ne-vơ. Có một nhà ở của lãnh đạo trại là nhà ngói, vách trát toóc xi, có ba nhà gạch, diện tích khoảng 20 mét vuông, là nơi làm việc của cán bộ quản giáo.
Trong trại giam, hàng ngày tù binh phi công thường được ra sân tập, tắm nắng, tắm nước hai lần sáng và chiều, mỗi lần một giờ đồng hồ. Trong trại giam, tù binh Mỹ cũng đương đầu vấn đề này. Sáng ra, có mấy người dân đi làm qua thấy cây đa lá rụng nhiều.
Các quản giáo giảng giải: “Các anh là tù chiến tranh, vì đã mang bom ném xuống tổ quốc chúng tôi, gây bao tội ác với dân thường. Đặng Vương Hưng- Nguyễn Văn. Nhưng mới lần mò men theo bờ sông đi được ít cây số, thì trời đã tảng sáng
Ông Xiêm cho biết thêm, gần đây, có một tờ báo đăng bài với tiêu đề “Một trại giam phi công Mỹ bị bỏ quên” ở Cao Bằng, chính là viết về trại Bó Dường này.
Trước đó, báo chí Mỹ và Phương Tây thường đòi ta phải thực hiện công ước Giơ-ne-vơ đối với tù binh chiến tranh. Người ta chỉ xây thêm hàng rào bảo vệ cao độ 3 mét, trên có giăng dây thép gai.
Tàu bay của các anh trúng đạn bị rơi, các anh bị bắt về đây. Riêng với trại giam tù binh phi công Mỹ Hỏa Lò, có lực lượng công an gác cổng ngoài, quân đội gác cổng trong. Có ba khám xét, mỗi nhà đều có sân chơi rộng rãi, có phòng câu lạc bộ cho tù binh Phi công Mỹ xem tranh, đọc báo (thường là báo Vietnam Courier), đọc truyện (thường là chuyện cổ tích, chuyện lịch sử Việt nam bình tiếng Anh).
Sau này, còn có một số tù binh đặc biệt như đại tá quân đội chính quyền Sài Gòn Nguyễn Văn Thọ bị bắt trong chiến dịch Đường 9 - Nam Lào cuối năm 1971, cũng bị đưa về giam cấm tại đây. Tuy nhiên, thực hiện chính sách nhân đạo của quốc gia chúng tôi, các anh đã được đối xử tốt, được hưởng tiêu chuẩn sinh hoạt hàng ngày còn cao hơn cả chúng tôi”.
Trốn tù chui vào chùa nằm ngủ Vì có một thời kì làm thuê tác Quản giáo ở một số trại giam phi công Mỹ, ông Xiêm nắm được nhiều thông tin và ông đã kể lại một số chuyện mà ông biết và trực tiếp “tai nghe mắt thấy” trong thời kì ấy.
Sau đợt đặc nhiệm Mỹ tổ chức giải cứu tù binh phi công Mỹ bất thành ở Sơn Tây tháng 11 năm 1970, số phi công này được ta đưa về giam ở Hỏa Lò, một số được đưa về giam ở trại giam Thanh Liệt (gần Cầu Tó).
Anh ta phải vào một ngôi chùa bên bờ sông Tô Lịch, vặt lá đa trải lên nền nhà chùa rồi chui vào nằm trốn trong đó. Và người tù binh Phi công Mỹ này lập tức đã bị điệu đưa trả về trại giam… Bác sĩ khám bệnh thường kỳ cho tù binh phi công Mỹ tại trại giam. Tháng 10 năm 1970, sau ba niên học tiếng Anh, ông Xiêm về công tác Quản giáo tại trại giam phi công Mỹ ở Nhổn (vốn là một doanh trại của đơn vị thuộc bộ Tư lệnh Thủ đô) gần Trạm Trôi.
Nửa đêm hôm đó, chờ cho mọi người ngủ say, người tù binh này đã tháo dây thép gai chăng trên lỗ trần phòng giam và thoát ra ngoài. Ông Xiêm đã cung cấp cho chúng tôi nhiều chi tiết hích của một “người trong cuộc” về những ngày tháng ông đã xúc tiếp với các tù binh phi công Mỹ ở các trại giam cách đây hơn 40 năm.
Chỉ cần gặp thuyền của ngư gia rồi, thì sẽ xin đi nhờ, hoặc khống chế họ bắt chở ra biển.
Tháng 10 năm 1970, số phi công ở đây được chuyển về trại giam ở Nhổn để phục vụ cho công tác tranh đấu chính trị. Trại giam này được xây vật liệu bằng đá, phòng hẹp và cửa nhỏ.
Ông Xiêm còn cho biết, trại giam tù binh phi công ở bản Bó Dường, xã Vân Trình, huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng đã được ta xây cấp tốc để tản cư phi công Mỹ, nằm trong kế hoạch chủ động chống lại cuộc đột kích 12 ngày đêm của Mỹ tháng 12 năm 1972. Sơ tán tù binh để tránh B52 Khi tàu bay B52 Mỹ tiến hành ném bom rải thảm xuống khu vực Hà Nội, phần đông số tù binh phi công Mỹ đã được ta chủ động đưa di tản ở một số trại giam khác.
Thời gian đó, cũng có một số phi công Mỹ được chuyển về trại giam ở Ngã Tư Sở: Đây nguyên là cơ sở của Xưởng phim Quân đội. Nơi đây từng là doanh trại của một đơn vị bộ đội được cải tạo lại, nhưng vẫn giữ nguyên nhà tường gạch, mái ngói cấp 4, trần vôi rơm.
Gần đây, chúng tôi có nhận được bức thư của ông Đặng Xuân Xiêm, sinh năm 1946, nguyên Quản giáo tù binh phi công Mỹ. Khi gặp tàu nước ngoài thì sẽ làm tín hiệu SOS. Tù binh này khai: Anh ta phát hiện ra phòng giam có lỗ lên trần, khi cải tạo, người ta đã sơ sẩy không dùng bê tông vôi vữa trát lấp kín, mà dùng dây thép gai bịt lại.
Theo nguyên tắc chung, sông chảy ra biển. Các quản giáo thường chỉ dẫn họ tham gia các hoạt động thể thao, đưa đi bệnh viện nếu bị ốm, nhận và trao quà gia đình của họ gửi đến; hướng dẫn họ viết thư, soát và đề xuất ý kiến xử lý đối với những thư có vấn đề. Tù binh phi công Mỹ bị bắt giữ tại miền Bắc. Tại trại giam tù binh phi công Mỹ Ngã Tư Sở này đã xảy ra sự kiện chấn động hồi đó: Một tù binh phi công Mỹ đã trốn trại! Nhưng anh ta mới chỉ lọt ra ngoài từ lúc nửa đêm tới đầu giờ sáng hôm sau đã bị bắt trở lại.
Bởi họ thường vịn tay lên cửa sổ nhìn ra và thấy bữa ăn thanh sạch của lính ta, kém xa tiêu chuẩn ăn của tù binh Phi công Mỹ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét